Adfer Afon Dyfrdwy Gyda’n Gilydd: partneriaeth newydd ar gyfer Afon Dyfrdwy
Mae Cynefin Dyfrdwy, Ymddiriedolaeth Bywyd Gwyllt Gogledd Cymru a Buglife yn cydweithio ar brosiect uchelgeisiol i adfer cynefinoedd, mynd i’r afael â’r pwysau sy’n wynebu Afon Dyfrdwy a chael mwy o bobl i gymryd rhan mewn gofalu am y dalgylch.
Mae Adfer Afon Dyfrdwy Gyda’n Gilydd yn brosiect partneriaeth tair blynedd a ariennir trwy’r Rhaglen Rhwydweithiau Natur, gan ddod â phrofiad ac arbenigedd y tri sefydliad ynghyd i gyflawni cadwraeth ymarferol ochr yn ochr â chynnwys y gymuned a gwyddoniaeth dinasyddion.
Mae’r prosiect eisoes yn mynd rhagddo, gyda gwirfoddolwyr a staff yn cymryd rhan mewn gweithgareddau ar draws y dalgylch. Dros y misoedd a’r blynyddoedd nesaf, bydd y gwaith hwn yn parhau i dyfu wrth i fwy o adfer, monitro a gweithgareddau cymunedol gael eu cyflawni.
Mae Ardal Cadwraeth Arbennig Afon Dyfrdwy a Llyn Tegid yn cynnal amrywiaeth anhygoel o fywyd gwyllt, ond mae ei chynefinoedd yn wynebu nifer o bwysau, gan gynnwys cyfoethogi maetholion, rhywogaethau estron ymledol a dirywiad cynefinoedd.
Dros gyfnod y prosiect, nod y bartneriaeth yw:
- • Adfer tua 3.5 km o gynefin glannau afon a gorlifdiroedd wedi’u diraddio, gan gynnwys plannu coed a llwyni, ffensio, dyfrio amgen ar gyfer da byw a gwelliannau cynefinoedd yn y sianel.
- • Gosod tua 50 o Systemau Draenio Cynaliadwy (SuDS) ar raddfa fach i ryng-gipio dŵr wyneb a helpu i wella ansawdd dŵr.
- • Rheoli rhywogaethau estron ymledol ar draws tua 50 km o lannau afonydd, gan gynnwys ffromlys chwarennog, llysiau’r dial a bresych drewllyd Americanaidd.
- • Cynnal tua 36 o ddigwyddiadau casglu sbwriel a 60 o ddigwyddiadau addysg ac allgymorth, gan roi cyfleoedd i gymunedau ar draws y dalgylch gymryd rhan.
- • Recriwtio a hyfforddi gwirfoddolwyr i gymryd rhan mewn cadwraeth ymarferol, arolygon a monitro.
- • Cynnal pedair rhaglen gwyddoniaeth dinasyddion, sy’n cwmpasu ansawdd dŵr, infertebratau, infertebratau prin, ac erydiad pridd ac ymchwil i lysiau’r dial, gyda thua 210 o ddinasyddion-wyddonwyr wedi’u hyfforddi yn ystod y prosiect.
Gweithio gyda’n gilydd
Mae pob partner yn dod â sgiliau a phrofiad gwahanol i’r prosiect.
Bydd Cynefin Dyfrdwy yn parhau i weithio gyda chymunedau a gwirfoddolwyr ar draws y dalgylch, ochr yn ochr â chyflawni adfer afonydd, gwyddoniaeth dinasyddion, casglu sbwriel a Systemau Draenio Cynaliadwy.
Bydd Ymddiriedolaeth Bywyd Gwyllt Gogledd Cymru yn dod ag arbenigedd mewn rheoli rhywogaethau estron ymledol a chadwraeth gymunedol, gan helpu i gydlynu gweithredu ar draws y dalgylch.
Bydd Buglife yn cyflwyno gwybodaeth arbenigol am infertebratau, gan ein helpu i ddeall, monitro a gwarchod rhai o’r rhywogaethau llai sy’n rhan mor bwysig o ecosystemau afonydd iach yn well.
Drwy gydweithio ar raddfa dalgylch, gallwn gysylltu adfer cynefinoedd yn ymarferol â gwell monitro, partneriaethau cryfach a chymuned gynyddol o bobl sydd â’r sgiliau a’r wybodaeth i ofalu am eu hafonydd lleol.
Mae digon yn digwydd eisoes, o weithgareddau gwirfoddol a gwyddoniaeth dinasyddion i reoli rhywogaethau ymledol a gwaith ymarferol ar lawr gwlad. Byddwn yn rhannu mwy o bob rhan o’r prosiect wrth iddo ddatblygu, gan gynnwys y gwaith sydd eisoes ar y gweill a’r bobl sy’n helpu gwneud iddo ddigwydd.
Mae’r prosiect hwn wedi’i ariannu gan y Rhaglen Rhwydweithiau Natur. Mae’n cael ei gyflwyno gan y Gronfa Dreftadaeth, ar ran Llywodraeth Cymru.
